Optische illusies: trompe l’oeil


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
VIII. Trompe l’oeil

Zowel bij 3D-beelden als trompe l’oeil wordt een virtueel driedimensioneel effect gecreeërd.
Bij stereobeelden (zie vorige bijdrage) gebruikt men hiervoor twee zeer gelijkende, maar toch van mekaar verschillende beelden.
De afbeeldingstechniek bij trompe-l’oeil maakt op een bedrieglijk realistische manier gebruik van perspectief, licht en schaduw. De illusie is het sterkst wanneer de belichting zo goed mogelijk overeenkomt met de natuurlijke lichtinval.
Niet voor niets vertalen we het Franse woord ‘trompe-l’oeil’ als gezichtsbedrog.

De Romeinen gebruikten deze techniek al voor doorkijkjes op muren. Voorbeelden hiervan zijn overgebleven in Pompeï.

trompe l'oeil 1 blog

Pompeï, Italië

Tijdens de Renaissance werd de techniek verder geperfectioneerd om de ruimtelijkheid van plaatsen te vergroten. In allerhande ruimtes werd zo bijvoorbeeld een extra deur of raam gesuggereerd.
Uit deze periode dateert eveneens de anamorfose: een vertekende afbeelding, die er pas realistisch uitziet wanneer je ze bekijkt vanuit een bepaalde hoek of onder bepaalde optische voorwaarden.

trompe l'oeil 2 blog

Hertogelijk paleis van Mantua, Italië, door Andrea Mantegna, 1473

Heden ten dage zijn de toepassingen eindeloos: van fictieve boekenrekken, putten en gaten in alle maten en gewichten in het wegdek, over de vergankelijke realisaties van krijtkunst op straat tot reclame voor automerken, huizenhoge muurschilderingen op kale muurvlakken en zelfs volledige gebouwen.

trompe l'oeil 3 blog

Edgar Mueller

trompe l'oeil 4 blog

Reclamecampagne voor wielophangingen

trompe l'oeil 5 blog

Tijdens de renovatie van het 39 George V gebouw in Parijs, Frankrijk, in 2007, werd de gevel bekleed met gemanipuleerde fotografische beelden van het oorspronkelijke gebouw

trompe l'oeil 6 blog

Bij de opening van het René Magritte Museum, Brussel, België