Optische illusies: the whole shebang


Alle optische illusies op een rijtje.
Je kan ze downloaden via SlideShare.

Optische illusies: onmogelijke puzzels (?)


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
X. Onmogelijke puzzels (?)

Dit is de laatste bijdrage in deze reeks over optische illusies.
Het is nooit de bedoeling geweest om het verschijnsel op een alomvattende manier te benaderen. Zo zijn optische illusies die te maken hebben met beweging, bewust, niet behandeld: ik gaf in de inleiding reeds aan dat m’n interesse voor het verschijnsel ontstaan is vanuit een fotografische context.

Het vraagteken in de titel verwijst wel degelijk naar het feit dat de puzzels slechts schijnbaar onmogelijk zijn: wellicht een leuke afsluiter, zo net voor de vakantieperiode.
De oplossing van elk van deze puzzels zal je terugvinden in de volledige tekst die alle blog-bijdrages bundelt en binnen enkele weken verschijnt: ik gun je dus met deze je eigen kleine puzzelpleziertje.

Het verdwijnende/verschijnende vierkantje

De twee onderstaande figuren bestaan uit 4 delen.
De delen met dezelfde kleur hebben een identieke vorm en grootte.
Het gekke is echter dat, door de onderdelen te verschuiven, er een vrije opening ontstaat (zie het vierkantje met een vraagteken erin).

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusie 12a blog

De magische pyramide

Een driedimensionale puzzel die reeds in 1940 door een zekere Johnson gepatenteerd werd.
Hij bestaat uit 2 identieke stukken: de hieronder staande vorm moet je dus tweemaal overtekenen of afdrukken.
Voeg beide delen samen, zodat er een regelmatig viervlak ontstaat, dat bestaat uit regelmatige driehoeken.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusie 12b blog

Deze vorm is trouwens één van de vijf Platonische lichamen (want ontdekt door Plato): lichamen die volledig opgebouwd zijn uit regelmatige vlakken die elk op zich ook weer regelmatig over het lichaam verdeeld zijn.

Een onmogelijk gevouwen kaartje

Neem een stuk papier of licht karton van bijvoorbeeld 9 op 12 cm en knip er in naar believen.
Plooi er vervolgens op los, zodat je de hieronder afgebeeld driedimensionale vorm bekomt.
Alleen knippen is toegelaten, lijm of kleefband zijn uit den boze, en het kaartje moet in één geheel blijven.

Schermafbeelding 2014-06-24 om 15.25.37

 

Optische illusies: onmogelijke figuren


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
IX. Onmogelijke figuren

Bij onmogelijke figuren gaat het om twee-dimensionele figuren die door je onderbewuste automatisch worden geïnterpreteerd als drie-dimensioneel.

Het intrigerende bij dergelijke figuren ligt in het feit dat, ook nadat de ‘onmogelijkheid’ van de figuur duidelijk is geworden, je de figuur nog steeds als drie-dimensioneel blijft interpreteren.
De onderdelen van onmogelijke figuren kloppen stuk voor stuk; het is echter de totaliteit die onmogelijk lijkt – tenminste volgens ons klassieke drie-dimensioneel referentiekader.

Typische voorbeelden van deze illusie zijn de onmogelijke kubus van Escher, de oneindige trap van Penrose – waarop Escher talloze variaties maakte, ‘bilvet’, de onmogelijke vork van Reutersvärd, en natuurlijk de driehoek van Penrose.

Er bestaan ontelbare variaties op ditzelfde thema.
Vergeet zeker niet de surrealistische architecturale creaties van de Spaanse fotograaf Victor Enrich te bekijken!

De onmogelijke kubus van Escher

De kubus van Escher is een onderdeel van een grotere lithografie ‘Belvedere’: een al even onmogelijk gebouw als de kubus zelf.
Onderaan de trap zit een personage op een bankje en bestudeert in gedachten de kubus in z’n handen.

escher-belvedere

De driehoek van Penrose

‘Onmogelijkheid in haar puurste vorm’, volgens de bedenker, die deze figuur in de 50-er jaren van de vorige eeuw creeërde, gebaseerd op het, 15 jaar ouder, origineel ontwerp van de Zweedse kunstenaar Reutersvärd.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusie 11b blog

Dat de term ‘onmogelijke’ figuur zich baseert op klassieke referentiekaders en denkpatronen, mag duidelijk zijn bij deze 2, werkelijk bestaande, constructies van de Penrose driehoek.
Je stapt daarbij inderdaad best af van het traditionele drie-dimensioneel denken!

Penrose constructie

Penrose constructie 2

Variaties op een zelfde thema

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusie 11c blog

Optische illusies: trompe l’oeil


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
VIII. Trompe l’oeil

Zowel bij 3D-beelden als trompe l’oeil wordt een virtueel driedimensioneel effect gecreeërd.
Bij stereobeelden (zie vorige bijdrage) gebruikt men hiervoor twee zeer gelijkende, maar toch van mekaar verschillende beelden.
De afbeeldingstechniek bij trompe-l’oeil maakt op een bedrieglijk realistische manier gebruik van perspectief, licht en schaduw. De illusie is het sterkst wanneer de belichting zo goed mogelijk overeenkomt met de natuurlijke lichtinval.
Niet voor niets vertalen we het Franse woord ‘trompe-l’oeil’ als gezichtsbedrog.

De Romeinen gebruikten deze techniek al voor doorkijkjes op muren. Voorbeelden hiervan zijn overgebleven in Pompeï.

trompe l'oeil 1 blog

Pompeï, Italië

Tijdens de Renaissance werd de techniek verder geperfectioneerd om de ruimtelijkheid van plaatsen te vergroten. In allerhande ruimtes werd zo bijvoorbeeld een extra deur of raam gesuggereerd.
Uit deze periode dateert eveneens de anamorfose: een vertekende afbeelding, die er pas realistisch uitziet wanneer je ze bekijkt vanuit een bepaalde hoek of onder bepaalde optische voorwaarden.

trompe l'oeil 2 blog

Hertogelijk paleis van Mantua, Italië, door Andrea Mantegna, 1473

Heden ten dage zijn de toepassingen eindeloos: van fictieve boekenrekken, putten en gaten in alle maten en gewichten in het wegdek, over de vergankelijke realisaties van krijtkunst op straat tot reclame voor automerken, huizenhoge muurschilderingen op kale muurvlakken en zelfs volledige gebouwen.

trompe l'oeil 3 blog

Edgar Mueller

trompe l'oeil 4 blog

Reclamecampagne voor wielophangingen

trompe l'oeil 5 blog

Tijdens de renovatie van het 39 George V gebouw in Parijs, Frankrijk, in 2007, werd de gevel bekleed met gemanipuleerde fotografische beelden van het oorspronkelijke gebouw

trompe l'oeil 6 blog

Bij de opening van het René Magritte Museum, Brussel, België

Optische illusies: 3D-beelden


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
VII. 3D-beelden

De mens dankt zijn 3D-zicht aan twee eigenschappen van zijn ogen:

  • Ze zijn aan de voorzijde van je aangezicht geplaatst, waardoor ze in dezelfde richting kijken. Bij bijvoorbeeld paarden en runderen staan de ogen meer aan de zijkant: daardoor hebben zij een groter zichtbereik, wat echter ten koste gaat van ‘stereo’zicht.
  • Ze staan ongeveer 6,5-7 cm uit mekaar, waardoor elk van hen een net wat ander beeld registreert: parallax-effect. De interpretatie van die kleine verschillen leidt ertoe dat je de wereld rondom jou ziet in drie dimensies.
  • Bij voorwerpen op korte afstand (1-2 m) voelen je hersenen de convergentie van je ogen dankzij zenuwen in de oogspieren.
  • Bij voorwerpen tot een afstand van zo’n 15 m, detecteren je hersenen het verschil in het op de retina geprojecteerde beeld.
  • Andere informatie die een rol speelt bij het stereoscopisch zicht zijn onder andere: de gepercipieerde grootte van voorwerpen, klassiek perspectief: de met toenemende afstand convergerende lijnen, kleurdesaturatie en het verzachten van de helderheid naarmate de afstand toeneemt, schaduwen: een gebrek aan schaduw doet een voorwerp onnatuurlijk overkomen, bewegingsparallax: voorwerpen dichtbij veranderen sneller van positie ten opzichte van de achtergrond dan voorwerpen die verder weg staan, …

Op een (twee-dimensionele) afbeelding vervalt dit effect, omdat alles wordt weergegeven in één vlak.
Door twee twee-dimensionele beelden echter op een bepaalde en specifieke manier met mekaar te combineren, is het mogelijk om de idee (illusie) van diepte op te roepen.

Gekruiste, convergerende oogbollen

Ga recht voor het onderstaande beeld zitten.
Kijk naar het beeld, zonder je hoofd te bewegen of je ogen rond te laten dwalen.
Kruis nu je ogen (kijk scheel) totdat de twee vierkanten er vier zijn geworden.
Verminder vervolgens de kruising totdat de twee middelste vierkanten samensmelten tot één beeld: je zal merken dat de verticale staaf zich duidelijk voor het witte vierkant bevindt.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

(klik op de foto om ze te vergroten)

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

(klik op de foto om ze te vergroten)

Divergerende oogbollen

Het valt niet iedereen even gemakkelijk om zijn ogen te kruisen (convergentie van de oogballen).
Er zijn dan ook in de loop der jaren heel wat hulpmiddeltjes ontwikkeld om stereoscopische beelden te bekijken. Deze werkten op het principe van divergentie van de oogbollen.

In het midden van de 19de eeuw hoorde een (Holmes-)stereoscoop bij de basisuitrusting van elk zich respecterend gezin.
Vandaag de dag zijn deze toestelletjes nog nagenoeg enkel terug te vinden in speelgoedwinkels: de Lestrade en View-Master stereoscopen zijn (waren) er alom bekende voorbeelden van.

Anaglyphen

Bij toepassing van convergentie en divergentie van de ogen zijn steeds twee, naast mekaar geplaatste, beelden nodig.
Er bestaan echter ook technieken waarbij beide beelden op mekaar liggen.
Hierbij wordt gebruik gemaakt van speciale brillen.
Bij anaglyphen krijgt het ene beeld een rode kleur, terwijl het andere beeld een blauwe (of groene) kleur krijgt. Wanneer je naar dergelijk beeld kijkt met een bril met rood en blauw (groen) glas, ontstaat opnieuw het stereoscopisch beeld.
Deze methode is echter niet erg ‘vriendelijk’ ten opzichte van kleuren. Daarom wordt ze meestal gebruikt bij zwart/wit beelden.

Bekijk de hieronder staande beelden met een rood/blauwe bril.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

(klik op de foto om ze te vergroten)

Voor cinematografische doeleinden en bij 3D-televisie, maakt men gebruik van gepolariseerd licht. Dit is een methode die enkel werkt bij geprojecteerde beelden en kan dus niet op papier getoond worden.
Voordeel van deze methode is de kleurechtheid van het effect. Nadeel zijn de, van nature, donkere beelden, waardoor een krachtige projector noodzakelijk is.

Optische illusies: grootte-illusies


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
VI. Grootte-illusies

De grootte van een voorwerp wordt door je hersenen geïnterpreteerd aan de hand van bijkomende informatie uit de omgeving.

Illusie van Ebbinghaus

De centrale cirkel is in beide gevallen even groot. Door hem tussen grotere of kleinere cirkels te plaatsen, wordt hij als kleiner of groter gezien.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

De maanillusie

De maanillusie is een voorbeeld uit de praktijk van dit type illusie. Ook al is de projectie van de maan op het netvlies van je ogen even groot, toch heb je de indruk dat ze gigantisch groot is, wanneer ze net boven de horizon staat. Deze indruk heb je niet wanneer ze hoog aan het firmament staat. Een deel van de verklaring ligt in het feit dat je de grootte van de maan vergelijkt met de bomen en gebouwen die je in de verte waarneemt.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Toch blijft de illusie bestaan wanneer de maan laag boven de zee of woestijn staat. Wellicht treedt hierbij informatie over het terrein, zoals het rimpelende weter in de zee of de glooiende zandstroken in de woestijn, op als referentiekader.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Hoog aan de hemel ontbreken deze vergelijkingspunten.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Auteurs- & portretrecht – alles op een rijtje


De volledige tekst over auteursrechten en portretrecht in de fotografie bracht ik samen in één document, dat je, samen met m’n andere publicaties, kan consulteren en downloaden op SlideShare.

Het hoe, wat en waarom van auteurs- & portretrecht – deel 6


Gebruik van fotografisch beeldmateriaal
in een private, publieke of commerciële context.
Wat mag, wat moet en wat doe je best niet?

schema auteursrechten 6

VII. In de praktijk

1. Snapshots
Stel jezelf steeds empatisch op, verplaats je in de positie van de afgebeelde persoon en vraag je af of er zelfs maar een minuscule reden zou kunnen bestaan waarom hij of zij het onwenselijk zou kunnen vinden om de foto gepubliceerd te zien.
Bij de minste twijfel vraag je het hem of haar of gebruik de foto gewoonweg niet.

In een zero-tolerance wereld heeft hij of zij strikt genomen recht op een schadevergoeding, maar gezien het prijskaartje van een burgerlijke procedure, is de kans klein dat, zeg maar bijvoorbeeld, je buur je hiervoor voor de rechter sleept.
Nogmaals: wees even mild, en zelfs milder, ten opzichte van anderen als dat je van hen ten opzichte van jou verwacht.

2. Professionele opnames
Een goed georganiseerde, volgens de normen van de deontologie werkende, professionele fotograaf informeert en maakt afspraken met zijn klant omtrent de toepassingsmogelijkheden van de gewenste beelden.

Deze afspraken leg je dan ook best vast in een schriftelijke overeenkomst.

Zo onderschrijf ik, als fotograaf, de gedragsregels van de Federation of European Photographers (FEP) en maak ik gebruik van, door de Nationale Vereniging van Beroepsfotografen (NVB) goedgekeurde, standaard overeenkomsten.

Deze tekst werd samengesteld door Patrick Verbessem.

Optische illusies: lengte-illusies


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
V. Lengte-illusies

Lengte illusies zijn cultureel gebonden.
In culturen waar rechthoekige gebouwen of voorwerpen niet voorkomen, zijn mensen er veel minder gevoelig voor.

Müller Lyer-illusie

Bij de Müller-Lyer-illusie zorgen de naar buiten openende pijlpunten ervoor dat het lijnstuk langer lijkt.
Het omgekeerde gebeurt bij de naar binnen openende pijlpunten.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

De illusie werkt evenzeer wanneer de horizontale lijnstukken worden weggelaten.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

De verklaring ligt in het feit dat je naar buiten openende pijlpunten interpreteert als de buitenzijde van een voorwerp.
Naar binnen openende pijlpunten zie je als de binnenzijde van een voorwerp.

Sander-illusie

De twee diagonalen binnenin de parallellogrammen zijn wel degelijk even lang.
In het linker parallellogram zit de diagonaal gevat tussen twee stompe hoeken, terwijl in het rechter paralellogram ze gevat zit tussen scherpe hoeken.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Het hoe, wat en waarom van auteurs- & portretrecht – deel 5


Gebruik van fotografisch beeldmateriaal
in een private, publieke of commerciële context.
Wat mag, wat moet en wat doe je best niet?

schema auteursrechten 5

VI. Portretrecht

2. Gewone particulieren

Kinderen
Zelfgemaakte foto’s van je eigen kinderen mag je zonder problemen publiceren.
Voor de publicatie van foto’s van kinderen van anderen heb je de toestemming van de/een ouder(s) of wettelijke voogd nodig.
Let dus op met het online zetten van de klasfoto van je peuter!

Opgelet! De (van de ouders of voogd) verkregen toestemming om te publiceren dooft uit wanneer het kind meerderjarig* wordt. Op dat moment dient de toestemming vernieuwd te worden door hem of haar (het kind of jongvolwassene zelf dus).

(*) Steeds vaker wordt echter gewerkt met ‘onderscheidingsvermogen’ als criterium. De leeftijd waarop een kind onderscheidingsvermogen ontwikkelt is niet wettelijk vastgelegd, en hangt dus van kind tot kind af. Meestal ligt dit echter rond de leeftijd van 12-14 jaar.
Men onderscheidt daarbij drie situaties:
– Het kind heeft de leeftijd van onderscheidingsvermogen niet bereikt: de toestemming van de ouder(s)/voogd is vereist.
– Het kind heeft die leeftijd wel bereikt, maar is nog niet meerderjarig: de toestemming van zowel kind als ouder(s)/voogd is vereist.
– Het kind is meerderjarig/ontvoogd: enkel de toestemming van het kind is vereist.

Volwassenen
Zelfgemaakte foto’s van jezelf mag je uiteraard zonder problemen publiceren.
Groepsfoto’s van welke aard ook, beelden van derden of beelden waarop derden afgebeeld staan, vereisen de toestemming van elke afgebeelde persoon afzonderlijk.

In deze context is het boeiend om de voortdurende pogingen te volgen van bedrijven zoals Facebook en Google die via steeds veranderende algemene voorwaarden zich ondertussen wel het recht hebben toegeëigend om beeltenissen van personen en profielfoto’s te gebruiken bij gerichte advertenties.
De macht van het geld wint het daarbij duidelijk van enige deontologische bekommernis.

De ‘straat’
Personen die deel uitmaken van een anonieme mensenmassa of deelnemen aan openbare manifestaties, kunnen, gezien het ‘ongerichte’ karakter van de beelden, geen publicatie verbieden*.
Straatportretten worden echter beschouwd als ‘gerichte’ beelden en vereisen bijgevolg wel de toestemming van de persoon in kwestie.

(*) Het algemene principe (zie hierboven, pagina 9) primeert hier echter op: wanneer aan de persoon in kwestie schade wordt toegebracht doordat hij/zij gefotografeerd is in een toevallige, maar belachelijke pose of wanneer kwetsende commentaar de beelden vergezelt, dan kan er wel een publicatieverbod toegepast worden.

3. Publieke figuren
Met publieke figuren worden politici, sportfiguren, filmsterren, bedrijfsleiders en andere prominenten bedoeld.
Van hen moet geen toestemming verkregen worden, in zoverre dat hun beeltenis gebruikt wordt in het kader van actualiteitsverslaggeving of om het publiek te informeren.
Wanneer echter hun privacy in het gedrang komt of wanneer de beelden voor commerciële doeleinden zouden gebruikt worden, is dit wel vereist.

4. Luchtfotografie en Google Street View
Wie heeft het nog niet meegemaakt dat er plots een verkoper aan zijn deur staat met haarscherpe vergrotingen vanuit de lucht van je huis, tuin en omgeving?
In principe zijn luchtfoto’s van privé eigendommen niet verboden. De privacywet is enkel van toepassing op beeldmateriaal van personen en dus vallen roerende (zoals auto’s) en onroerende goederen (zoals gebouwen) niet onder deze wetgeving.
Wanneer je op de beelden echter, zonder buitengewone inspanningen, een persoon kan herkennen, dan worden de beelden van de gefotografeerde eigendommen persoonsgegevens.
Met andere woorden zal elke situatie afzonderlijk moeten onderzocht worden.

Beelden ten behoeve van Google Street View worden steeds vanaf de openbare weg genomen. Google werd weliswaar veroordeeld voor het schenden van de privacy, maar dat had betrekking op het vergaren en registreren van paswoorden en e-mails van computergebruikers, en dus niet op de gemaakte beelden.
Je kan de beelden van je eigendom weliswaar niet laten verwijderen, maar de mogelijkheid om alles wazig te maken wordt wel geboden.

Deze tekst werd samengesteld door Patrick Verbessem.

Het hoe, wat en waarom van auteurs- & portretrecht – deel 4


Gebruik van fotografisch beeldmateriaal
in een private, publieke of commerciële context.
Wat mag, wat moet en wat doe je best niet?

schema auteursrechten 5

VI. Portretrecht
Het basiskenmerk van het portretrecht, of ook nog recht op afbeelding, is de toestemmingsvereiste van de afgebeelde, herkenbare persoon. Deze toestemming wordt niet vermoed en moet uitdrukkelijk en voorafgaandelijk worden verkregen.
Portretrecht geldt tot 20 jaar na het overlijden van de afgebeelde persoon.

Voor publicatie van portretten is zodoende zowel de toestemming van de fotograaf (reproductierecht) als de toestemming van de geportretteerde (portretrecht) nodig.
In die zin houdt het portretrecht dus een beperking in van het auteursrecht.
Noch de fotograaf/eigenaar van het portret, noch de geportretteerde, noch om het even welke andere derde kan eigenhandig beslissen tot publicatie.
– De fotograaf heeft de toestemming nodig van de geportretteerde.
– De geportretteerde heeft de toestemming nodig van de fotograaf.
– Een derde heeft de toestemming nodig van zowel de fotograaf als de geportretteerde.

In een context waarbij je een professioneel fotograaf vraagt om een portret te maken, kan je hierover duidelijke afspraken maken, maar hoe zit het met eigenhandig gemaakte fotografische beelden in eventueel minder formele omstandigheden?

Portretrecht, als deel van het auteursrecht en tevens nauw verbonden met de wet op de privacy, staat soms lijnrecht tegenover het recht op informatie van de burger en de openbare veiligheid.
Ook al werd het portretrecht reeds opgenomen in de oorspronkelijke, uit 1886 daterende, wetgeving rond auteursrecht, en ook al werden deze teksten recentelijk herhaaldelijk gemoderniseerd en uitgebreid, toch merk je dat er rond dit onderwerp één en ander beweegt en rechtspraak regelmatig gestoeld is op interpretatie van het bestaande wetgevende materiaal, bij gebrek aan een sluitende, inclusieve wettekst.

1. Algemeen
Algemeen kan iedere persoon de publicatie van zijn afbeelding verbieden wanneer hij vindt dat hij belachelijk wordt gemaakt, de manier van afbeelden hem schade toebrengt, wanneer de afbeelding wordt gebruikt om reclame te maken voor een product of dienst waar de afgebeelde persoon niet achter staat of wanneer hij slachtoffer of dader* is van een misdrijf.

(*) Een aanpassing van het auteursrecht uit 1994 staat echter de afbeelding toe van personen die veroordeeld werden voor bepaalde terroristische misdrijven.

Deze tekst werd samengesteld door Patrick Verbessem.

Optische illusies: nabeeld


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
IV. Nabeeld

Het netvlies van je oog is opgebouwde uit miljoenen lichtgevoelige cellen die ervoor zorgen dat de lichtimpulsen die via je ooglens binnenkomen worden omgezet in een beeld.

Ongeveer 120 miljoen staafjes zorgen voor de waarneming van contrasten en contouren.
Zes miljoen kegeltjes zorgen ervoor dat je kleur ziet. Hiervan heb je drie soorten: ‘rode’, ‘groene’ en ‘blauwe’ kegeltjes laten je toe de drie hoofdkleuren te onderscheiden.
Door deze drie kleuren te mengen krijg je een oneindige variatie van kleuren. Wit is een combinatie van evenredige delen rood, groen en blauw.

Onder normale omstandigheden zijn je ogen voortdurend in beweging en fixeer je een beeld nooit voor lange tijd. Doe je dit toch, dan worden de lichtgevoelige oogcellen ‘moe’.
Staar je bijvoorbeeld lange tijd naar een groen vlak, dan worden de groene kegeltjes uiteindelijk uitgeschakeld: ze sturen geen prikkels meer door.
Wanneer je vervolgens naar een wit blad kijkt (een combinatie van rood, groen en blauw – zie hierboven), dan zie je daar een beeld dat nog slechts informatie van de rode en de blauwe kegeltjes bevat (magenta). Je ziet met andere woorden een ‘negatief’ beeld, gebaseerd op de complementaire kleuren.

Dit wordt het McCollough-effect genoemd.

Kleur

Staar voldoende lang (20-30 seconden) naar het centrum van het linker beeld.
Staar vervolgens naar het centrum van het rechter vak: een beeld van wit min de oorspronkelijke kleur, dus de negatieve kleuren, zal verschijnen.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Contrast

Dit effect werkt niet alleen bij kleur, maar ook bij contrast.
Wanneer je voldoende lang naar het linker beeld hebt gestaard, zal je rechts een beeld van een witte cirkel op een zwarte achtergrond onderscheiden.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Negatieve beelden

Kleur en contrast gecombineerd.
Door links een negatief beeld te tonen, zal zich op de duur rechts een wit min de negatieve kleuren = positief beeld opbouwen.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Het hoe, wat en waarom van auteurs- & portretrecht – deel 3


Gebruik van fotografisch beeldmateriaal
in een private, publieke of commerciële context.
Wat mag, wat moet en wat doe je best niet?

schema auteursrecht / portretrecht - deel 3a

IV. Morele rechten
Het auterusrecht omvat eveneens een aantal morele rechten.
Deze rechten hebben als doel de persoonlijkheid van de auteur, zoals die in het werk tot uiting komt, te beschermen. Ze bevestigen de band tussen de persoon van de auteur en zijn creatie.
Omwille van het bestaan van die intrinsieke band kan de auteur zijn morele rechten niet afstaan aan derden.

1. Divulgatierecht
Het divulgatierecht is het recht van de fotograaf om zijn beelden bekend te maken aan het publiek. Alleen hij heeft het recht te beslissen wanneer zijn werk beëindigd is en wanneer het publiek er kennis van mag nemen.

2. Vaderschapsrecht
Het vaderschapsrecht, ook wel recht op naamsvermelding genoemd, houdt in dat de fotograaf het recht heeft als auteur van een foto te worden erkend en dat zij bijgevolg derden kunnen verplichten het werk onder de naam van de auteur bekend te maken. De naam van de fotograaf moet bijgevolg bij elk gebruik van zijn beeldmateriaal vermeld worden!
De fotograaf kan echter beslissen om een pseudoniem te gebruiken of om zijn werk anoniem verspreiden.

3. Recht op eerbied voor het werk
Het recht op eerbied voor het werk, integriteitsrecht of adaptatierecht, laat de fotograaf toe zich tegen elke wijziging of verandering van zijn werk te verzetten.
In deze context wordt de karikatuur van een bestaand werk niet beschouwd als een nieuw, origineel werk, gemaakt door een andere auteur (die er zelf auteursrecht kan op laten gelden), maar als de vervorming/ verandering van een bestaand werk (en du seen inbreuk op het auteursrecht van de oorspronkelijke kunstenaar/fotograaf).

schema auteursrecht / portretrecht - deel 3a

V. Recht op vergoeding van de auteur
In situaties waarbij de fotograaf een bepaald gebruik van zijn beeldmateriaal niet kan verbieden, heeft hij, als tegenprestatie het recht op een vergoeding.

Dankzij de vergoeding voor privékopies is het niet nodig om de toestemming van de auteur te vragen voor het kopiëren van een werk voor privégebruik. Als compensatie ontvangen auteurs een vergoeding die betaald wordt via een heffing op de invoer en verkoop van materiaal waarmee kopieën kunnen worden gemaakt.

Voor de uitoefening van zijn auteursrecht, kan de fotograaf beroep doen op een auteursvereniging/beheervennootschap zoals SOFAM.
Dergelijke beheervennootschap wordt erkend en haar activiteiten gecontroleerd door het Ministerie van Justitie.

Deze tekst werd samengesteld door Patrick Verbessem.

Het hoe, wat en waarom van auteurs- & portretrecht – deel 2


Gebruik van fotografisch beeldmateriaal
in een private, publieke of commerciële context.
Wat mag, wat moet en wat doe je best niet?

schema auteursrecht / portretrecht - deel 2

III. Vermogensrechten
Het auteursrecht omvat een aantal vermogensrechten of exploitatierechten.
Deze rechten geven de houders van het auteursrecht de mogelijkheid inkomsten te verwerven uit hun artistieke werk.
Vermogensrechten zijn vervreemdbaar en kunnen dus afgestaan worden.
Reproductierecht en recht van mededeling aan het publiek zijn de belangrijkste exploitatierechten die van toepassing zijn op fotografisch beeldmateriaal.
Het volgrecht is van minder belang voor fotografen, het wordt hier volledigheidshalve vermeld.

1. Reproductierecht
Alleen de fotograaf heeft het recht zijn foto op welke wijze of in welke vorm ook (ttz. direct of indirect, volledig of gedeeltelijk, tijdelijk of duurzaam) te reproduceren of te laten reproduceren.

Je hebt de toestemming van de fotograaf echter niet nodig wanneer de reproductie dient voor bijvoorbeeld privé gebruik, onderwijsdoeleinden, wetenschappelijk onderzoek, bibliotheken, musea of archieven, in het kader van kritiek, polemiek, recensie of in het kader van actualiteitsverslaggeving (enkel voor zover het werk geldig bekend werd gemaakt door de auteur).
Voor alle andere toepassingen heb je wel zijn uitdrukkelijke toestemming nodig.

Het auteursrecht van anderen – fotograferen van beeldhouwwerken, monumenten en gebouwen
Uiteraard genieten ook beeldhouwers en architecten auteursrechten. Zij beschikken bijgevolg over het reproductierecht voor hun eigen kunstwerken en realisaties.
Wanneer het werk, monument of gebouw als centraal element in het beeld wordt voorgesteld, dan kan je best toestemming vragen aan de maker.
Wanneer het echter louter deel uitmaakt van de achtergrond, kan het zonder.
Je kan deze benadering vergelijken met het principe van de ‘gerichtheid’ of ‘ongerichtheid’ bij portretten (zie hierna, pagina 11).
Denk bijvoorbeeld aan het MAS in Antwerpen of het Atomium in Brussel.

Met andere woorden:
– Wil je dus als fotograaf een architectonisch interessant gebouw fotograferen, dan heb je de toestemming van de architect daarvoor nodig.
– Wil deze architect vervolgens het (door hem toegestane) beeld commercieel gebruiken, dan heeft hij de toestemming van de fotograaf nodig.

2. Recht van mededeling aan het publiek
Alleen de fotograaf heeft het recht om te beslissen of en hoe zijn werk wordt publiek gemaakt.
Hij zal een licentie verlenen voor een welbepaald gebruik.
Denk met andere woorden goed na over het gebruik dat je in gedachten hebt voor het beeldmateriaal.
Hou er rekening mee dat een gebruikslicentie aan jou wordt gegeven. Tenzij anders werd afgesproken, komt het je, als licentiehouder, niet toe de beelden ter beschikking te stellen aan derden!
De fotograaf kan ook de beslissing nemen om zijn rechten af te staan.

Voor het recht van mededeling aan het publiek gelden dezelfde voorwaarden als voor het reproductierecht wat de (al of niet) noodzakelijke toestemming betreft.

3. Volgrecht
Het volgrecht betreft alleen auteurs van werken van grafische of beeldende kunst, zoals schilderijen, beeldhouwwerken, collages, gravures, lithografieën, enz.
Het heeft de bedoeling de auteur te laten delen in de opbrengsten van de opeenvolgende (openbare) verkopen van het werk, aangezien een verkoop de voornaamste exploitatiewijze van dergelijke werk uitmaakt.
Voorwaarde is dat het aangeboden werk een minimum verkoopprijs realiseert, waarop de kunstenaar vervolgens recht heeft op een percentage van de verkoopprijs, dat degressief is in functie van de hoogte van de verkoopprijs.

Deze tekst werd samengesteld door Patrick Verbessem.

Optische illusies: patroonherkenning 2


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
III. Patroonherkenning

In de vorige bijdrage over patroonherkenning had ik het over het onderscheiden van een patroon waarvan je je de vraag kan stellen of het er wel is. Vandaag hebben we het over de keuze die we/ons brein maakt wanneer er meerdere patronen aanwezig zijn.

B. Kiezen tussen 2 patronen

1. Wanneer in één afbeelding twee patronen worden getoond, dan zullen je hersenen een keuze maken op basis van contraststerkte.
Ook al weet je dat het tweede patroon aanwezig is, dikwijls is het zo dat het eerste patroon moet verwijderd of gemaskeerd worden, wil je het tweede patroon correct kunnen waarnemen.

Cafémuur

De aandacht van je hersenen gaat in de eerste plaats naar het patroon van zwarte en witte blokjes. Hierdoor wordt het waarnemen van de horizontale, rechte (!) lijnen zo goed als onmogelijk.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Rechte of kromme verticalen?

De verticale lijnen zijn wel degelijk recht!
Door het patroon van de meer contrasterende, ten opzichte van mekaar verschoven, zwarte en witte lijntjes, lijken ze echter gebogen.
Deze illusie zou veel minder sterk zijn indien de grijze achtergrond zou vervangen worden door een witte of een zwarte.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusie 5b blog

Uitstulping of niet?

Het is een illusie te denken dat het centrale gedeelte van dit schaakbordpatroon een uitstulping vertoont!

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusie 5b blog

2. Is het contrast tussen beide patronen evenwaardig, dan zal je één van beide patronen eerst zien. Wil je vervolgens het andere patroon zien, dan moet je eerst het eerste uitschakelen.
Verklaringen waarom je één of ander patroon eerst waarneemt, werden, historisch gezien, in sommige gevallen nogal (al te) snel in de psychologische sfeer gezocht.

Voorbeelden hiervan zijn:

  • Het portret van een jonge dame … of is het een oude vrouw?
  • De vaas … of zijn het twee gezichten?
  • Viooltjes … of zie je Napoleon, zijn vrouw Josephine en hun zoon?
  • Freud … of een wulpse jonge vrouw?

Het hoe, wat en waarom van auteurs- & portretrecht – deel 1


Gebruik van fotografisch beeldmateriaal
in een private, publieke of commerciële context.
Wat mag, wat moet en wat doe je best niet?

In een zestal bijdragen verduidelijk ik de spelregels in verband met auteurs- en portretrecht.
Een aanrader voor iedereen die fotografisch beeldmateriaal voor commerciële doeleinden wenst te gebruiken.

I. Vooraf

In het analoge pre-internet tijdperk was de situatie behoorlijk eenvoudig: een fotograaf nam een foto, vergrootte ze en verkocht de afdruk aan z’n klant.
Het negatief bleef eigendom van de fotograaf, de klant kon gebruik maken van de afdruk.
En iedereen was tevreden.

Dit transactiemodel hield meer dan een eeuw stand, totdat de ene ‘e’-revolutie na de andere ‘i’-omwenteling onze hele belevingswereld ging digitaliseren en de beschikbaarheid van en toegang tot fotografisch beeldmateriaal exponentieel vereenvoudigd werd.
Tegelijkertijd werd de toepassing van, sinds jaar en dag, bestaande rechten een steeds groeiende bron van verwarring en frustratie.

Termen als auteursrecht, reproductierecht, intellectueel recht, portretrecht, exploitatierecht en ga zo nog maar een tijdje door, maken dat de meesten onder ons door de bomen het bos niet meer zien.
Deze bijdrage wil dan ook een poging zijn om als verhelderende natuurwandeling dienst te doen.

schéma auteursrecht / portretrecht - deel 1

II. Auteursrecht

Auteursrecht is het recht van een auteur op officiële erkenning en bescherming van zijn of haar intellectuele en/of artistieke creatie met een zekere originaliteit.
Deze originaliteit veronderstelt twee elementen: intellectuele inspanning en verbondenheid met de persoonlijkheid van de auteur.
Niet de ideeën, concepten of methodes die ten grondslag liggen aan (de creatie van) de foto worden beschermd, enkel de in vorm gegoten realisatie ervan: in het geval van de fotograaf, de foto zelf dus.

Het auteursrecht behoort tot de intellectuele rechten, maar in tegenstelling tot bijvoorbeeld octrooirecht of merkenrecht, ontstaat het automatisch op het moment dat bijvoorbeeld de fotograaf een foto maakt.
Een formele registratie-aanvraag is dus niet vereist, wat maakt dat het gebruik van het copyrightteken ‘©’ niet verplicht is.

Auteursrecht geldt tot 70 jaar na de dood van de fotograaf, te rekenen van de 1ste januari volgend op de datum van overlijden. (Dit is het geval in alle EU-landen, in de Verenigde Staten hanteert men echter een termijn van 95 jaar.) Nadien behoort de foto tot het publieke domein en kan ze vrij gebruikt worden.

De auteursrechten worden opgesplitst in vermogensrechten en morele rechten. Daarnaast speelt het portretrecht, ook al maakt het in wezen deel uit van de persoonlijkheidsrechten, een belangrijke rol.

Deze tekst werd samengesteld door Patrick Verbessem.

Optische illusies: patroonherkenning 1


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
III. Patroonherkenning

Je hersenen zijn erg goed in het herkennen van patronen.
Optische illusies die hier verband mee houden, kan je in twee groepen onderverdelen:

  • optische illusies die je een patroon doen zien waar er geen is,
  • optische illusies die het tegelijkertijd waarnemen van twee patronen onmogelijk maken.

A. Is het er of is het er niet?

Je hersenen hebben de sterke neiging om te ordenen en te structureren.
Daarom ‘zie’ je soms patronen die er eigenlijk niet zijn.

Driehoek van Kanizsa

De drie onvolledige, donkere cirkels suggereren een gelijkzijdige driehoek, maar de 3 lijnen die nodig zijn om dergelijke figuur te vormen staan er niet.
Op de vraag wat hier wordt afgebeeld zal je eerder geneigd zijn ‘een driehoek’ te antwoorden, dan ‘drie gelijkvormige, onvolledige cirkels van gelijke grootte en met een verschillende oriëntatie’.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Letterschaduwen

Dezelfde redenering gaat op voor de onderstaand figuur.
Hierbij dient echter opgemerkt te worden dat dikwijls culturele achtergronden een bijkomende rol spelen. Als je nooit in contact bent gekomen met het Westerse schrift, dan is de kans klein dat je deze figuur herkent als de letter ‘M’.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Beide bovenstaande illusies van niet-afgebeelde patronen, worden ook wel voorbeelden van ‘negatieve ruimte’ genoemd.

Historische voorbeelden

Enkele historische voorbeelden van deze illusie zijn:

  • De dalmatiër: het beeld verbergt een dalmatiër. Zolang je hem niet gevonden hebt, is dit een verzameling van willekeurige zwarte vlekken. Van zodra je hem gevonden hebt, kan je er echter niet meer naast kijken.
  • Het gezicht op Mars: een foto genomen door de Viking in 1976. Door een bizar spel van licht en schaduw, ‘verschijnt’ er een menselijk aangezicht.

Optische illusies: laterale inhibitie


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
II. Laterale inhibitie

Bepaalde hersenreceptoren nemen ‘zwart’ waar, andere ‘wit’. Om het zien van contrasten te vergemakkelijken, moet een eventueel verloop tussen vlakken met verschillende helderheid zoveel mogelijk uitgeschakeld worden. Daarom worden aangrenzende receptoren geblokkeerd.

Hermann-grid

De Hermann-grid bestaat uit een zwart vlak, in vierkantjes opgedeeld door grijze lijnen, waarbij op de snijpunten van de lijnen witte stippen staan.
Wanneer je je concentreert op een willekeurige witte stip, zal je merken dat sommige van de andere witte stippen zwart worden.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Variant op de Hermann-grid.

Verdwijnende stippen

Concentreer je op het centrale kruisje, en je zal merken dat de diffuse stippen in de cirkel beginnen te verdwijnen.
Richt je je ogen naar de plaats van de verdwenen stip, dat verschijnt ze opnieuw.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Helder kruis

Richt je ogen op het centrum van het kruis.
Het witte vlak dat zich daar bevindt, lijkt feller dan het wit van de buitenste omgeving.
Om het contrast van het centrale gedeelte duidelijk te kunnen waarnemen, wordt het contrast aan de buitenkant verzwakt.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Verwant aan deze illusie is het effect dat je pupillen zich samentrekken.
Uit een recente studie aan de Universiteit van Oslo blijkt dat dat niet alleen gebeurt wanneer je naar een felle lichtbron kijkt, maar ook wanneer je naar een afbeelding ervan kijkt.

Optische illusies: contrastillusies


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
I. Contrastillusies

Je hersenen bepalen de helderheid van een vlak grotendeels door het contrast ervan met de omliggende vlakken te vergelijken.
Daarbij primeren scherpe contrasten boven zachte, langzaam vervloeiende contrasten.

Gradiëntillusie

De centrale, uniform grijze, lijn lijkt te variëren van licht- naar donkergrijs.
De helderheid van de lijn lijkt groter ten opzichte van een donkere achtergrond en kleiner ten opzichte van een lichte achtergrond.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Banden van verschillende helderheid

De vijf grijze vlakken hebben elk op zich een egale helderheid.
Om contrasten zo duidelijk mogelijk waar te nemen, ‘overdrijven’ je hersenen echter de helderheid aan de randen van vlakken met verschillend contrast.
Zo lijkt de rand van een licht vlak lichter dan in werkelijkheid daar waar het aansluit aan een donkerder vlak.
Omgekeerd lijkt een donker vlak naar de randen toe donkerder waar het aansluit aan een lichter vlak.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Beschaduwd schaakbordpatroon

In het schaakbord zijn vlakken ‘a’ en ‘b’ effectief even helder!
Het scherpe contrast tussen de ‘witte’ en ‘zwarte’ vakjes primeert echter boven het door de zachte schaduw toegevoegde contrast.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Optische illusies: inleiding


Optische illusies
Verkenning en verklaring van een intrigerend verschijnsel
Inleiding

Het onverwachte bij een optische illusie maakt dat zowat iedereen erdoor geboeid wordt. De fascinatie die ze opwekken is te vergelijken met het proberen ontrafelen van een goocheltruc. Zelfs wanneer je weet ‘hoe het werkt’, blijven ze een glimlach op je gezicht toveren.

M’n persoonlijk interesse in dit verschijnsel groeide vanuit m’n praktijk als bedrijfsfotograaf.

  • Managers die een profielfoto laten maken willen ‘echt’ overkomen, ‘zoals ze zijn’.
  • Productbeelden moeten kleur, textuur en verhoudingen ‘correct’ weergeven.
  • Interieur- en architectuurfoto’s moeten de ruimte of het gebouw ‘juist’ verbeelden.
  • Tot slot moeten bedrijfsreportages en beeldverslagen van workshops en events een sfeer uitstralen die overeenkomt met ‘hoe het in de werkelijkheid is’.

Dit mag dan evident lijken, in de praktijk blijkt het net wat complexer te zijn (lees hieronder ‘Wat is zien?’).

Wat is licht ?

Licht is een elektromagnetische straling, waarbij de hoeveelheid energie van de lichtdeeltjes, fotonen genaamd, bepaalt welke kleur je waarneemt.

Deze straling interfereert met objecten die op haar traject liggen via transmissie, absorptie of reflectie. Het licht gaat er met andere woorden door, wordt erdoor opgeslorpt of wordt erdoor teruggekaatst.

Wat je ziet is dus niet het object zelf, maar het resultaat van de interactie tussen het object en de elektromagnetische straling. Je ziet dus eigenlijk het resultaat van de reactie van het licht op het voorwerp.

Wat is zien ?

Slechts 20% van wat je ogen waarnemen wordt gebruikt om je een beeld te vormen!

De overige 80% wordt aangevuld door jouw hersenen. Hiervoor gebruiken ze zowel eerdere ervaringen, verwachtingen, als andere zintuigen.

Je ziet dus voornamelijk met je hersenen. Dat betekent dus dat wat jij meent te zien vanuit een bepaalde positie, niet noodzakelijk overeenstemt met wat iemand anders meent waar te nemen: zijn of haar ervaringen en verwachtingen verschillen namelijk wellicht van de jouwe.

Optische illusies ontstaan wanneer ofwel je ogen dingen fout of onvolledig waarnemen, ofwel wanneer je hersenen een foutieve interpretatie geven aan dat wat je ziet.

Er zijn echter ook optische illusies die je dagelijks grote diensten bewijzen:

  • Je ooglens projecteert dat wat je oog ziet ondersteboven op de lichtreceptoren binnenin het oog; toch ‘zie’ je alles als normaal rechtopstaand.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

  • Convergentie en verkleining: parallelle lijn lijken naar elkaar toe te lopen in de verte. Hiermee gepaard gaat de illusie dat voorwerpen van gelijke grootte kleiner worden naarmate ze verder van jou verwijderd zijn. Deze illusie stelt je in staat om diepte en volumes waar te nemen.
Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Deze verzameling lijnen kan een kubus voorstellen, maar kan evenzeer niet meer dan een verzameling lijnen zijn.
Ook over de oriëntatie krijg je als kijker geen zinnige informatie.

Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Convergerende lijnen voegen extra informatie over diepte en volume toe.
Voorwerpen van gelijke grootte lijken daardoor kleiner wanneer ze verder verwijderd zijn.

  • Kleurtoonvariaties, ook wel ‘schaduw’ genoemd, stelt je in staat om verschillen in oriëntatie van verschillende vlakken van gelijke kleur ten opzichte van een lichtbron te interpreteren als volumes in plaats van platte vlakken.
Patrick Verbessem - Business Visualisation - optische illusies

Naast convergentie zorgen kleurtoonvariaties voor bijkomende informatie over het volume van het voorwerp.

10 tips op een rijtje


De tien tips om perfecte productfoto’s te realiseren bracht ik samen in het document hieronder.
Je kan ze consulteren en downloaden via SlideShare.

Diensten als product


Perfectioneer je productfoto’s
10 tips over hoe productbeelden het juiste verhaal vertellen

Tip 10. Diensten als product

Het hoeven niet altijd of alleen producten te zijn die je als aanbieder toont op je website of andere communicatiekanalen.
Een substantieel deel van de bedrijven is actief in de dienstensector.

In dergelijke omstandigheden kan je je communicatie best vervolledigen met een profielfoto.

© Patrick VerbessemDit is niet zomaar een mooi vakantieplaatje of een onverwacht vastgelegd moment tijdens één of andere receptie.
Wanneer een potentiële klant bij jouw aanklopt, gaat hij er doorgaans vanuit dat je over de nodige expertise beschikt.
De beslissende factor om al of niet klant te worden bestaat er in of het klikt tussen beide partijen: kan je bij je klant voldoende vertrouwen wekken waardoor hij voor jou en jouw diensten kiest?

Bij profielfotografie, komt het er dus niet (alleen) op aan om een net pak of fris kleedje te combineren met een brede glimlach.
Welke boodschap wil je je klanten meegeven wanneer ze jouw profielfoto zien. Wil je rust uitstralen, of vastberadenheid? Moet er ervaring uit blijken, of toekomstgerichtheid, of liever enthousiasme?
Zo kan je makkelijk een lijst van 100 karakteristieke kenmerken opstellen.

Bij een professionele profielfotosessie combineert de fotograaf een reeks fotografische, belichtingsgerelateerde en nabewerkingstechnieken met concrete pose-aanwijzingen voor jou om tot een beeld te komen dat jouw verhaal op correcte wijze vertelt.

In m’n portfolio ‘people’ vind je hiervan een reeks voorbeelden naast mekaar: http://www.patrickverbessem.be/album/people.

Wees consistent


Perfectioneer je productfoto’s
10 tips over hoe productbeelden het juiste verhaal vertellen

Tip 9. Wees consistent

De productfoto’s in uw webwinkel/op uw website dienen consistent en vergelijkbaar te zijn met elkaar. Dit betekent: soortgelijke belichting, beeldafmetingen en -verhoudingen, positionering en opnamehoek. Consistentie in uw afbeeldingen verbetert niet alleen de uitstraling van uw webwinkel/website, maar maakt ook het bladeren door uw productaanbod eenvoudiger.

tips productfotografie - Patrick Verbessem - Business Visualisation

Zelfde hoek, zelfde hoogte-instelling, zelfde belichting, zelfde achtergrond.

Consistentie verhoogt tevens de herkenbaarheid, waardoor jouw producten en merk ‘top of mind’ worden.
Let er op dat deze consistentie kan doorgetrokken worden naar de nieuwe producten tijdens een volgend seizoen of jaar. Om die reden is het van groot belang alle technische variabelen van elke fotosessie eenduidig en volledig te documenteren.

tips productfotografie - Patrick Verbessem - Business Visualisation

Een repetitief patroon trekt de aandacht.
De wisselende producten/productvarianten houdt de aandacht vast.

De gebruikte productfoto’s werden gekozen uit de portfolio van Patrick Verbessem.

Helderheid, contrast en kleurzweem


Perfectioneer je productfoto’s
10 tips over hoe productbeelden het juiste verhaal vertellen

Tip 8. Helderheid, contrast en kleurzweem

Compositie, scherpstelling, actie, schaduwen, scherptediepte, achtergronden, reflectie, …: je kan het allemaal onder controle hebben, maar deze inspanningen zullen pas echt tot hun recht komen wanneer ook de volgende parameters en instellingen correct zijn:

  • Een correcte helderheid zorgt voor een juiste hoeveelheid wit en zwart in het beeld (zie beelden 2 en 3).
  • Het juiste contrast bereik je door een evenwichtige aanwezigheid van middengrijstonen (zie beelden 4 en 5).
  • De onnatuurlijke kleuren bij kleurzweem kunnen wellicht een leuke touch zijn bij vakantiefoto’s en andere snapshots (bijvoorbeeld Instagram maakt hiervan rijkelijk gebruik) ; bij productfoto’s zijn ze in principe ongewenst (zie beelden 6 en 7).
Tips voor perfecte productfoto's - Business Visualisation by Patrick Verbessem

1. referentie: egaal verloop van wit naar zwart
2. te donker: alle tinten verdonkeren – wit wordt grijs, zwart blijft zwart
3. te helder: alle tinten verlichten – wit blijft wit, zwart wordt grijs
4. te weinig contrast: alle tinten verschuiven naar middengrijs
5. teveel contrast – lichte tinten worden wit, donkere tinten worden zwart
6 & 7. kleurzweem: wit en zwart blijven ongewijzigd, alle tussentinten verschuiven in de richting van een kleur

Realistische schaduwen en reflecties


Perfectioneer je productfoto’s
10 tips over hoe productbeelden het juiste verhaal vertellen

Tip 7. Realistische schaduwen en reflecties

Schaduwen
De keuze voor een neutrale, witte achtergrond is dikwijls een goede zaak wanneer het aankomt op het ankeren van de aandacht van de kijker op het getoonde voorwerp.
Ik ben persoonlijk echter geen voorstander van het vrijmaken van het product. Omdat het product daarbij tijdens de nabewerking wordt ‘uitgesneden’ en van zijn schaduw ontdaan, gaat het -bij gebrek aan referentiekader- zweven.
Het artificieel toevoegen van een schaduw is al evenzeer uit den boze: een natuurlijke schaduw is veel complexer dan een grijze vlek aan de basis van het getoonde product.

Tips voor perfecte productfoto's - Business Visualisation by Patrick Verbessem

Van nature is een schaduw dichtbij donker en scherp. Naarmate hij zich verwijdert wordt hij lichter en waziger.

Reflecties
Wees voorzichtig met het gebruiken van reflecties en pas ze slechts met mondjesmaat toe. Het is een effect dat nogal snel overdadig of zelfs verwarrend overkomt.
Het reflecterende oppervlak moet kras- en stofvrij zijn en, tenzij je bijvoorbeeld een rimpeling op een wateroppervlak wil tonen, mag niet vervormd zijn.
De beste effecten verkrijg je door slechts een gedeelte, met name datgene dat zich het dichtste bij de oppervlakte bevindt, te laten weerspiegelen. Dit betekent dat je wellicht het spiegelbeeld tijdens de nabewerking extra zal moeten temperen.
Beschik je niet over een reflecterend oppervlak, dan kan je slechts een realistische reflectie genereren tijdens de nabewerking op voorwaarde dat de onderzijde van het voorwerp of product een horizontale lijn is, zonder gebogen elementen of stukken. Het voorwerp kan dan best niet in perspectief staan ten opzichte van het scherpstelvlak.

Tips voor perfecte productfoto's - Business Visualisation by Patrick Verbessem

Doordat de onderzijde van het voorwerp een horizontale rechte is en het product niet in perspectief staat ten opzichte van het scherpstelvlak, is het mogelijk dit reflectie-effect te bekomen via nabewerking.

Tips voor perfecte productfoto's - Business Visualisation by Patrick Verbessem

De reflectie zorgt voor extra diepte, maar overheerst het beeld niet.

De hierboven getoonde productfoto’s maken deel uit van de portfolio van Patrick Verbessem en Business Visualisation.